بسم الله الرحمن الرحیم

آثار ما تقدم و ما تاخر

 یکی از سوالاتی که برای اکثر ما پیش میاید این است که آیا پرونده اعمال متوفی بعد از مرگش بسته می شود یا نه؟

باید عرض کنم به طور مسلم ، خیر ، زیرا :

عالم برزخ متصل به عالم دنیاست ، شب و روز و ماه و سالش همان اوقات دنیاست . انسان برزخی بر حوادث و رویدادهای دنیا و ساکنانش وقوف دارد .

ثانیا ، برخی از اعمال متوفی ، آثار گسترده و دامنه داری دارد که او برخوردار از آنها یا مسئول آن اعمال و آثار بوده و است ، خواه این آثار صالحات باشد ، خواه سیئات . مثلا اگر متوفی از خودش فرزند به جا گذارد که تحت تربیت او اهلیت پیدا نموده باشد ، مسلما اعمال صالحه این فرزند به حساب پدر و مادر هم نوشته میشود و همینطور فرزند بد، به شرط اینکه سوء تربیتش منوط به کوتاهی پدر و مادر بوده باشد .

بنابر این پرونده انسان تا آخرین لحظه عالم برزخ گشوده است و ای بسا آثار ماتاخرش به مراتب بیشتر از اعمالی باشد که از پیش فرستاده است . ذکر یک مثال ، مطلب را روشن تر میسازد : فرض کنید کسی یک دانه گردو میکارد و پس از مدتی به ثمر می نشیند و در چینش اول ، هزار عدد گرد و نصیبش میشود . در همان سال عازم سفری میشود که بیست سال به طول می انجامد . کسی در غیاب او هر سال گردو هایش را چیده و نگه میدارد . نتیجه این میشود که تعداد گردوهای فراهم شده طی بیست سال ( در زمان غیبت صاحب درخت ) به مراتب بیشتر از مقداری است که در زمان حضورش ( یکسال ) برداشت کرده بود . اینک به ذکر چند نمونه از روایات در این مورد می پردازیم :

رسول اکرم (ص) فرمودند : بپرهیز از اینکه بدعتی در میان مردم ایجاد کنی . چه را که اگر بنده سنت و گناه ناپسندی در بین مردم گذارد ،  هم گناه آن و هم گناه کسی که بدان عمل کند ، به او میرسد . چنانکه خدای تعالی فرموده است : و آنچه را پیش فرستادتند و آثار ایشان را مینویسند و نیز فرمود : آن روز آدمی به انچه پیش فرستاده و به آنچه از پی او رسیده ، خبر داده میشود .

امام صادق (ع) فرمود : بعد از مرگ چیزی از اجر به انسان نمیرسد مگر سه چیز : کار نیک جاریه ای که در حیات خود انجام داده و بعد از مرگ نیز آثار او به آن میرسد و سنت راهنما و پسندیده ای که به وجود آورده و پس از او مردم بدان عمل می کنند ، و فرزند صالح و نیکوکاری که برای او طلب آمرزش نماید .

آخرین مطلبی که قابل ذکر است ، مسئله کیفیت حیات برزخی اطفال و مجانین است که این مطلب نیاز به یک بحث گسترده و استدلالی دارد . ما در اینجا فقط به چند نمونه حدیث درباره اطفال مومن پرداخته ، تفصیل این موضوع را به جلسات آینده موکول میکنیم .

عبدالرحمن بن غنم میگوید : وقتی رسول خدا (ص) به معراج برده شد ، از کنار پیره مردی که زیر درختی نشسته بود و پیرامونش را اطفالی فرا گرفته بودند عبور فرمود . رسول خدا (ص) به جبرئیل فرمود : این شیخ (پیر مرد) کیست ؟ عرض کرد : این پدرتان ابراهیم (ع) است . فرمود : این اطفال کیانند که در پیرامونش گرد آمده اند ؟ عرض کرد : اینها اطفال مومنین اند که او به آنها غذا میدهد ( و تربیت میکند).

امام صادق (ع) فرمود : اطفال شیعیان مومن ما به وسیله حضرت فاطمه (س) تربیت میشوند.